جنگ سرد در ایران

کاوه بیات ایران،‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬ادوار‭ ‬تاریخ‭ ‬دیرپای‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬قدرت‌های‭ ‬بزرگ‭ ‬جهانی‭ ‬یا‭ ‬منطقه‌‏ای‭ ‬‭- ‬در‭ ‬رقابت‭ ‬با‭ ‬دیگر‭ ‬قدرت‌های‭ ‬همجوار‭ ‬‭- ‬معمولاً‭ ‬از‭ ‬وجود‭ ‬حوزه‏‌هایی‭ ‬حائل‭ ‬بین‭ ‬خود‭ ‬و‭ ‬قدرت‭ ‬رقیب‭ ‬برخوردار‭ ‬بوده،‭ ‬با‭ ‬از دست‌دادن‭ ‬اقتدار‭ ‬و‭ ‬موقعیت‭ ‬پیشین‭ ‬و‭ ‬برآمدن‭ ‬مجموعه‏ای‭ ‬از‭ ‬قدرت‏‌های‭ ‬جدید‭ ‬در‭ ‬همسایگی‌اش،‭ […]

کارنامۀ انجمن روابط فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی

امین آریان‌راد در شهریور ۱۳۲۰، حملۀ قوای متفقین به ایران زمینه‌ساز استعفای رضاشاه و جانشینی محمدرضاشاه پهلوی شد. قوای متفقین، هم‌زمان با حضور نظامی، دست‌به‌کار راه‌اندازی انجمن‌هایی تحت‌عنوان انجمن روابط فرهنگی شدند. دولت ایالات متحدۀ آمریکا در سال ۱۳۰۴ انجمن روابط فرهنگی ایران و آمریکا را تأسیس کرده بود، اما این انجمن فعالیت خاصی نداشت […]

کارنامۀ انجمن ایران و آمریکا

امین آریان‌راد پیشینۀ انجمن ایران و آمریکا به سال ۱۳۰۴ باز می‌گردد. در اردیبهشت این سال، پروفسور آرتور پوپ آمریکایی، رئیس بخش صنایع خاور نزدیک در مؤسسۀ صنایع ظریفۀ (هنر) شیکاگو، به ایران آمد و به‌عنوان مشاور افتخاری هنرهای ایرانی به استخدام دولت ایران درآمد. در جلسه‌ای در ۲ اردیبهشت ۱۳۰۴ / ۲۲ آوریل ۱۹۲۵ […]

باستان‌شناسی سال‌های سرد

سیدحسن موسوی‌شرقی سال پایانی جنگ جهانی دوم، اگرچه هنوز تصورات جهانی نسبت به پایان جنگ تصوری واضح و روشن نبود، اما کمتر کسی به جهان دوقطبی می‌اندیشید که جنگ در زیر پوست آن و آتشش در زیر خاکستر شرق و غرب روشن بماند. در ۱۹۴۵، جنگ جهانی دوم با پیامی فاجعه‌بار در شرق پایان یافت. […]

نقاشی، سال‌های ۱۳۲۰ و چپ‌های جوان

جواد حسنجانی به دهۀ ۲۰ و فعالیت انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی که می‌رسیم با چند تفسیر متضاد روبرو می‌شویم. برخورد هریک از این تفاسیر چیزی شبیه به مصادرۀ تاریخ است. از سویی، «چپ‌هراسی» هرآنچه به چپ و مارکسیسم منسوب است را به شوروی، زندان سیبری، استالین و محاکمۀ نویسندگان متصل و تحلیل می‌کند. […]

نمایشگاه هنرهای زیبا، ۱۳۲۴

محمدحسن حامدی در چشم اندازی کلی به‌نظر می‌رسد توسعۀ عامرانه‌ای که رضاشاه به آن قائل و عامل بود، در اغلب اوقات در تقابل با فرهنگ عمومی مردم قرار می‌گرفت و چه‌بسا وجهه‌ای نامطلوب و معکوس برجای می‌گذاشت. در واقع به هر مقدار که توسعۀ مدرنیته در آن ایام سریع و مؤثر بود و حتی از […]

در آستانه

آرمان خلعتبری جریان نوگرایی در عرصۀ تجسمی ایران، پس از جرقه‌هایی پراکنده و با وقوع اتفاقاتی چون تأسیس دانشکدۀ هنرهای زیبای تهران در سال ۱۳۱۹، با ورود به دهۀ بیست خورشیدی، بدون دریافت شأن و مرتبه‌ای درخور و ایمن، در سایۀ افزایش فعالان این حوزه و مطالبات روزافزون اینان در پی دست‌یازیدن به جایگاهی شایسته، […]

گمشدگان تاریخ فرهنگی ایران و پهلوی دوم

علی خانمحمدی جنگ سرد فقط رقابت، تنش و کشمکش‌های سیاسی و ژئوپلیتیکی بین بلوک شرق (اتحاد جماهیر شوروی و دولت‌های اقماری‌اش) و بلوک غرب (ایالات متحده و متحدان ناتو) بعد از جنگ جهانی دوم در اروپا نبود؛ خاورمیانه یکی از میدان‌ها بود. صهیونیسم به سازمانی جهانی بدل شد تا اسرائیل را برسازد. شوروی، پس از […]

حبیب محمدی و شاگردان

مهسا طهرانی در راستای مقالۀ حبیب محمدی و شاگردانش مسیر طولانی‌ای طی شد و سعی بر آن بود تا به منابع جدیدی دست یابم. حبیب محمدی از حیث معلمی و تأثیری که بر شاگردانش در رشت داشته، اهمیت دارد. در آرشیو موزۀ هنرهای معاصر تهران و شهرداری رشت جستجو کردم و با دوستان و نزدیکانی […]

کارزار بتمن علیه ژدانف

علی بختیاری «حوادث ۲۱ ژوئیه (سی‌ام تیر) ممکن است کاملاً به‌صورت نقطۀ عطفی در تاریخ ایران درآید، چون برای اولین‌بار طبقۀ حاکم کوچک این کشور خود را در برابر توده‌های عظیم مردم، که به‌خوبی سازمان یافته‌اند، ناتوان می‌یابد. در آینده جلب پشتیبانی این توده‌ها ممکن است در برابر هر حکومتی، که بخواهد در ایران حکمرانی […]