بایگانی سینما و تئاتر
نگاهی به نوروز در فیلم‌های همسایگان شمالی و ایران
نگاهی اجمالی به سینما و موسیقی ایران در دوران جنگ سرد
در سال ۲۰۰۷، فیلم‌ساز آلبانیایی، بسنیک بیشا، کمدی بی‌نظیر خود مائو تسه تونگ را عرضه کرد. این کمدی حکایت مرد کولی‌ای را در جمهوری سوسیالیستی خلق آلبانی روایت می‌کند که در کوران جنگ سرد و تقابل دو قدرت کمونیستی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و جمهوری خلق چین در شهری دورافتاده و کوچک به‌هنگام تولد نهمین فرزندش نام رهبر کاریزماتیک چین یعنی «مائو تسه تونگ» را برای او برمی‌گزیند که رشته‌ای از حوادث تراژیکمیک را رقم می‌زند.
تئاتر متأثر از گرایشات اهالی‌اش در بین سال‌های 1324 تا 1357
تئاتر دهه‌های 20 و 30 چه جریان تأثیرگذاری داشت؟ در این مورد، نخست و خیلی خلاصه، بهتر است نگاهی به جریان سیاسی و تئاتری دورۀ رضاشاه داشته باشیم؛ یعنی فراموش نکنیم تئاتر غربی پس از انقلاب مشروطه و زمانی که در ایران معرفی شد مورد توجه قرار گرفت و علاقه‌مندان به تئاتر توجه بیشتری به تاریخ و گذشتۀ این سرزمین داشتند و برخی دوستداران این هنر کوشیدند تا از آن بهره بگیرند که نمونه‌های بسیاری از آنها داریم: مثل آثار «رضا کمال شهرزاد» و بسیاری دیگر.
بیداری بعد از خواب بزرگ
بعد از پایان جنگ جهانی دوم، با آغاز جنگ سرد بین شرق و غرب، رقابت بین کشورهای غربی و دولت شوروی برای نفوذ در جوامع کشورهای تابعه و تحت سلطه شدت بیشتری گرفت. یکی از عرصه‌ها و زمینه‌های این رقابت عرصۀ فرهنگ، به‌ویژه سینما، بود؛ هرچند این کشمکش و رقابت خیلی پیش از آغاز جنگ سرد و حتی پیش از جنگ جهانی دوم شروع شده بود. تنها نفت ایران نبود که روسیه و کشورهای غربی، همواره به‌عنوان منبعی ارزشمند و سودآور، چشم طمع به آن دوخته و در رقابتی تنگاتنگ برای گسترش نفوذ خود در حوزه‌های نفتی ایران و گرفتن سهم و امتیازات نفتی بیشتر از ایران بودند،
شکل‌گیری نمایشنامه‌نویسی متعهد در ایران
زمینۀ تاریخی و سیاسی: کودتای 28 مرداد و برقراریِ سیاست سرکوب کودتا در 28 مرداد 1332، که با حمایت، برنامه‌ریزی و اجرای سازمان سیا و ام آی-60 با همکاری دولتمردان و نظامیان وفادار به محمدرضاشاه پهلوی انجام شد، باعث سقوط دولت ملی دکتر محمد مصدق شد. کودتا در عین بی‌تفاوتی حزب توده، مذهبیون و دیگر گروه‌ها انجام شد. «غلبۀ کودتا در واقع نشانۀ فقدان آمادگی احزاب و نیروهای رزمنده در جامعه بود.
آموزش باله و اجراها
مادام یلنا، سرکیس جانبازیان و مادام کرنلی جزو اولین نفراتی بودند که باله را به ایران آوردند. دربارۀ نقش مادام یلنا و حضور او در ایران توضیح دهید. او در سال 1288 خورشیدی در شهر استانبول زاده شد. بعد از کشتار جمعی ارامنه در ترکیه، ابتدا با خانوادۀ خود به بلغارستان مهاجرت کرد و پس از مدتی به شهر اودسا در روسیه رفتند. پنج‌ساله بود که به‌علت استعداد و علاقه‌اش نام او را در مدرسۀ باله ثبت‌‌نام می‌کنند. سپس به ایروان مهاجرت کردند. پانزده‌ساله بود که بر صحنۀ نمایش ظاهر شد. یلنا، به‌مدد صدای سوپرانوی خوبی که داشت، توانست نقش‌هایی در اپرت‌ها و اپراها ایفا کند، ازجمله اپرای آنوش را اجرا کرد.
تجربهٔ زیست و کار در ایران
ترجمه : محمد سروی‌زرگر
دلایل فراوانی دال بر اینکه تئاتر یکی از مصنوعات هنری ایرانیان باشد در دست است. حیات و تخیلات آنان به‌حدی غنی است که مبنای این فُرم هنری باشد. هیچ جشن عروسی‌ای در ایران نمی‌توان سراغ گرفت که نمایش‌پردازان به‌صورت فی‌البداهه از توانایی‌های خارق‌العاده‌شان در خنداندن حاضران استفاده نکنند. همین در آئین‌های محرم نیز دیده می‌شود که در آن هر سال تعزیه‌خوانان و حاضران در قالب نمایشی تراژیک سوگواری می‌کنند.
حوالی دهه‌های 20 و 30 خورشیدی
سینمای مستند دهه‌های 20 و 30 دارای چه خصلت‌هایی‌ است و توسط چه کسانی شکل می‌گیرد؟ از آنجایی که سینمای مستند ارتباط مستقیمی با فرهنگ و تاریخ جامعه دارد و یا گزارشی خبری ا‌ست، بازنمایی چه چیزی از ایران در این مستندها صورت گرفته است؟ دهۀ 20 دوران تأمین زیرساخت‌های سینمای ایران بود. در این دهه، مردمان شهرها، با انبوهی فیلم مستند مواجه شدند و البته جز اندکی مستند در این دوره ساخته نشد.
گسترش استودیوهای دوبله
بعد از شکل‌گیری سینما در ایران و به‌وجودآمدن استودیوهای فیلم‌سازی، تعدادی از استودیوها، که برای صدابرداری فیلم‌های خود استودیوی دوبله درست کرده بودند، وقتی متوجه نقش دوبله در فروش فیلم‌ها شدند، به واردات فیلم و دوبلۀ آنها پرداختند. این فعالیت در مقایسه با فیلم‌سازی هم ساده‌تر بود و در عین حال سودآوری تضمین‌شده‌ای به‌دنبال داشت. درنتیجه، بعد از موفقیت استودیوهای فیلم‌سازی اولیه، همانند: استودیو البرز، استودیو عصر طلایی، اطلس‌فیلم، پارس‌فیلم، آژیرفیلم، کاروان‌فیلم، میثاقیه و… که ابتدا فعالیت آنها فیلم‌سازی بود و بعد به دوبله روی آورده بودند، استودیوهای دیگری صرفاً به منظور دوبلۀ فیلم‌ها به‌وجود آمدند.
نمایندگان حزبی و نمایندگان واقعی
آیا مطابق با تقسیم‌بندی‌هایی که در دوران جنگ سرد صورت گرفت، تئاتر چپ در ایران وجود داشت؟ به این سؤال در دو سطح می‌توان پاسخ گفت؛ در سطح اول می‌توان به تئاتر چپ رسمی، وابسته به حزب توده، اشاره کرد و در سطح دوم به نویسندگان و کارگردانانی که مستقل از حزب و نگرش رسمی آن به کار خویش مشغول هستند. در سطح اول، که در تاریخ‌نگاری تئاتر ایران بارها بدان پرداخته شده است، شروع تئاتر چپ را مقارن با آغاز فعالیت‌های عبدالحسین نوشین می‌داند که خود از اعضای حزب توده بود و به‌نوعی یکی از پایه‌گذاران تئاتر به معنای مدرن و امروزی آن در ایران محسوب می‌شود.